EEN VRIJWILLIG LEVENSEINDE

Bart Riteco

“Stel je voor dat ik ernstig ziek wordt en er is sprake van ondraaglijk lijden, wat gebeurt er dan?” Kan ik dan zelf beslissen wat er met mij gebeurt en hoe gaat dat als ik zelf in coma raak, of als ik geestelijk niet meer voldoende in staat ben om zelf te beslissen? Het zijn zomaar een paar vragen die bij veel mensen door het hoofd spelen. Omdat niemand weet of en wanneer deze vraagstukken in het leven aan de orde komen, is het verstandig er bij stil te staan als u nog fit en helder van geest bent. Want als u niet zelf vastlegt wat uw wensen zijn, kan het zijn dat iemand anders de beslissingen voor u moet gaan nemen.

Onlangs speelde er een extreem geval bij de Rechtbank Midden-Nederland waarbij een echtpaar samen had nagedacht over hun levenseinde. De vrouw was ernstig ziek en samen besloten zij om hun levens tegelijk te beëindigen. De man verwondde zijn zieke vrouw en zichzelf met een mes, waarbij de vrouw overleed. De man overleed niet aan zijn verwondingen en werd veroordeeld tot moord op zijn echtgenote. De familieleden van de vrouw spanden daarbij ook nog een procedure aan, omdat in de wet staat dat de man niet mag erven van een persoon die door hemzelf van het leven is beroofd. Dit echtpaar, van wie de naasten verklaarden dat zij een bijzonder liefdevolle relatie hadden, heeft ongetwijfeld gedacht het beste te doen. Waarschijnlijk hebben zij niet kunnen overzien dat de man in de gevangenis kon belanden, waarbij hij ook nog eens de helft van het gezamenlijk bezit kwijtraakte.

Uit dit geval blijkt dat het vastleggen van een vrijwillig levenseinde geen eenvoudige weg is en dat het de nodige deskundigheid en up-to-date informatie vereist. Voor het oriënteren op de mogelijkheden en het vastleggen van uw overwegingen en wensen kan het maken van een Levenstestament handig zijn. In een levenstestament kunt u ook vastleggen wie u volmacht wil geven om bijvoorbeeld over uw financiële zaken en uw persoonlijke zorg te beslissen als u dat zelf onverhoopt niet meer zou kunnen.
Het levenstestament is een door de notariële specialistenvereniging EPN geïntroduceerde akte waarmee wordt beoogd te voorzien in de situatie dat iemand – al dan niet tijdelijk - niet in staat is zelf te handelen. Het geldt tijdens leven en bevat behalve een algemene volmacht ook wensen van de volmachtgever op het gebied van medische behandelingen en praktische zaken. De volmachtgever wijst een vertrouwenspersoon aan die de belangen van volmachtgever zal gaan behartigen zodra dat nodig is.
Een levenstestament stelt de cliënt in staat zelf de regie te houden. Dat past in de ontwikkeling van het besef dat de wettelijke beschermingsmaatregelen curatele, bewind en mentorschap alleen moeten worden toegepast als dat noodzakelijk en proportioneel is. Dat wil zeggen dat er geen andere passende, minder in het privéleven ingrijpende maatregel mogelijk is. Als de bij levenstestament getroffen regelingen goed functioneren, dan is het levenstestament een passende en minder Ingrijpende voorziening in die zin. Overheidsingrijpen, door het uitspreken van curatele, bewind of mentorschap, moet dan achterwege blijven. Voor het geval dat toch nodig is, bevat het levenstestament wensen ten aanzien van de personen die de volmachtgever tot curator, bewindvoerder en/of mentor benoemd zou willen zien worden.

Bart Riteco